วารสารวิชาการนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ

อย่างไรก็ตาม การใช้กฎหมายอิสลามตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการใช้ กฎหมายอิสลามในเขตจังหวัดปัตตานี นราธิวาส ยะลา และสตูล พ.ศ. 2489 นั้น ในทางปฏิบัติทำ�ให้เกิดปัญหาหลายประการ เช่น ปัญหาการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ ของรัฐเกี่ยวกับการใช้กฎหมายอิสลามทั้งเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง เจ้าหน้าที่ตำ�รวจ เจ้าพนักงานที่ดิน และเจ้าหน้าที่สรรพากร ปัญหาความเชื่อว่ากฎหมายมีผลบังคับ เฉพาะในศาล ปัญหาการขยายขอบเขตครอบคลุมจังหวัดอื่นนอกเขต 4 จังหวัดภาคใต้ ปัญหาเรื่องจำ�เลยที่เป็นมุสลิมย้ายภูมิลำ�เนาออกจากเขต 4 จังหวัดภาคใต้ เพื่อหลีกเลี่ยงไม่ใช้กฎหมายอิสลาม ในการบังคับคดี ปัญหาอายุความมรดก ปัญหา การอุทธรณ์ ฎีกา คำ�วินิจฉัยชี้ขาดของดะโต๊ะยุติธรรม รวมทั้งปัญหาเกี่ยวกับบทบาทฐานะ และคุณสมบัติของดะโต๊ะยุติธรรม ดังที่สมบูรณ์ พุทธจักร ได้สรุปว่า “พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการใช้กฎหมายอิสลามในเขตจังหวัดปัตตานี นราธิวาส ยะลา และสตูล พ.ศ. 2489 ยังขาดรายละเอียดต่าง ๆ ที่เป็นโครงสร้างสำ�หรับการใช้กฎหมายอิสลาม เพียงแต่กำ�หนดให้ศาลชั้นต้นโดยดะโต๊ะยุติธรรมเป็นผู้วินิจฉัยชี้ขาดข้อกฎหมายอิสลาม ไม่ได้กำ�หนดขอบเขตการใช้กฎหมายอิสลามและวิธีพิจารณาคดีเอาไว้เป็นการเฉพาะ ตลอดจนสถาบันทางศาสนาอื่น ๆ ที่จำ�เป็นต่อการบริหารกฎหมายอิสลามเหมือนกับ ประเทศฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ จึงก่อให้เกิดปัญหาในทางปฏิบัติ การใช้กฎหมายอิสลาม จึงไม่อาจจะสนองตอบนโยบายของรัฐในการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้...” 9 กระทรวงยุติธรรมได้จัดให้มีการสัมมนาการใช้กฎหมายอิสลามขึ้น เมื่อวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2525 เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว การสัมมนาในครั้งนี้นับเป็นการสัมมนา เกี่ยวกับการใช้กฎหมายอิสลามครั้งแรกภายหลังจากที่ได้มีการใช้กฎหมายนี้มาเป็น เวลา 35 ปี 10 แต่ผลสรุปของการสัมมนาจำ�กัดอยู่เฉพาะกรณีการเยียวยาปัญหา การปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ของรัฐเกี่ยวกับการใช้กฎหมายอิสลามในกรณีที่มีการขัดแย้ง กับหลักกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กฎหมายอาญา หรือกฎหมายอื่นซึ่งเป็นปัญหา ปลีกย่อย ในขณะที่รากเหง้าของปัญหาที่แท้จริงหลายปัญหายังมิได้รับการพิจารณา 9 สมบูรณ์ พุทธจักร, เรื่องเดิม, หน้า 199. 10 กระทรวงยุติธรรม, การสัมมนาการใช้กฎหมายอิสลามในเขตจังหวัดปัตตานี นราธิวาส ยะลา และสตูล, วันที่ 13-14 มีนาคม 2525 ณ หอประชุมเทศบาลเมืองหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา, 2525, หน้า 11. วารสารวิชาการนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ ปีที่ 5 ฉบับที่ 7 มกราคม - ธันวาคม 2557 