รายงานฉบับสมบูรณ์ การเลี้ยงแพะหวะแก้จน จังหวัดพัทลุงโมเดล

20 ตัวอ0อนระยะที่ 3 จะเคลื่อนที่ไปอยู0ที่ใบ และลำต=นของหญ=า เมื่อแพะกินหญ=าก็จะรับตัวอ0อนระยะที่ 3 เข=าไป ในร0างกาย ตัวอ0อนพยาธิจะเข=าสู0กระเพาะแท= และพัฒนาเปcนตัวอ0อนระยะที่ 4, 5 และพยาธิตัวแก0ตามลำดับ ถ=าสภาพความชื้น และอุณหภูมิเหมาะสมวงจรชีวิตนี้ใช=เวลาประมาณ 1 เดือน กล0าวอีกนัยหนึ่งก็ คือ ไข0พยาธิ ที่ติดออกมากับมูลแพะ จะพัฒนาไปเปcนพยาธิตัวแก0อยู0ในกระเพาะแท=ภายใน 1 เดือน แต0ถ=าตัวอ0อนของพยาธิ ไม0ได=เข=าสู0ร0างกายโค แพะ และสภาพแวดล=อมไม0เหมาะสมตัวอ0อนของพยาธิจะตาย (สุรศักดิ์, 2549) ซึ่งวงจร ชีวิตของพยาธิเหล0านี้จะต=องผ0านเข=าสู0ระบบทางเดินอาหารของแพะ แล=วขับถ0ายออกสู0ภายนอก เพื่อรอให=แพะ กินกลับเข=าสู0ระบบทางเดินอาหารอีกครั้ง ดังนั้นการกำจัดโดยใช=ยาถ0ายพยาธิ นับว0ามีความสำคัญ และจำเปcน อย0างมาก ยาถ0ายพยาธิที่นิยมใช=อย0างแพร0หลาย สะดวกและได=ผลดี คือ ยาถ0ายพยาธิแบบฉีด Ivermectin® ซึ่งสามารถกำจัดได=ทั้งพยาธิภายนอก และภายใน แต0ยาถ0ายพยาธิชนิดนี้มีราคาแพง ซึ่งเกษตรกรต=องลงทุนซื้อ จากที่กรมปศุสัตวS กระทรวงเกษตรและสหกรณS สนับสนุนการใช=สมุนไพรเพื่อลดการใช=สารเคมีในการเลี้ยงสัตวS ทำให=เกษตรกรหันมาสนใจการใช=สมุนไพรในการกำจัดพยาธิภายในกันมากขึ้น เพราะสามารถหาได=ในท=องถิ่น และไม0ต=องเสียค0าใช=จ0าย อีกทั้งยังลดการปนเป¶ ¯อนสารเคมีในตัวสัตวS ปIจจุบันพืชสมุนไพรที่มีสรรพคุณใช=กำจัด พยาธิภายในได= เช0น เปลือกสะเดา เนื้อในหมากดิบ เมล็ดน=อยหน0า และเมล็ดมะขาม เปcนต=น (สมนึก ลิ้มเจริญ และคณะ, 2558) โรคพยาธิในแพะมีผลกระทบต0อการผลิตแพะทั้งทางตรงและทางอ=อม ซึ่งพบว0าพยาธิภายในเปcนตัวก0อ ปIญหากับการเลี้ยงมากกว0าพยาธิภายนอกถ=าแพะมีพยาธิภายในจำนวนมากจะทำให=เกิดโรคเฉียบพลันมีความ รุนแรงถึงตายได=แต0ถ=าได=รับในปริมาณน=อยจะไม0ถึงตายแต0ทำให=ผลผลิตลดลงเช0นเนื้อนมนอกนี้ทำให=แพ=อ0อนแอ เปcนโรคอื่น ๆ ได=ง0ายชนิดของพยาธิได=แก0 1.1 พยาธิเส=นลวด อยู0ในกระเพาะอาหารส0วนอะโบมาซัมของแพะเปcนพยาธิที่ทำอันตรายต0อสัตวSมาก ที่สุดตัวผู=ยาว 10 ถึง 20 มิลลิเมตร ตัวเมียยาว 18-30 มิลลิเมตร ตัวผู=มีสีแดง ส0วนตัวเมียมีสีแดงสลับขาวมี วงจรชีวิตคือเมื่อพยาธิตัวแก0ไข0ออกมาและถ0ายอุจจาระออกมา ไข0จะมีตัวอ0อนอยู0ภายในเมื่อตัวอ0อนฟIกตัว ออกมานอกไข0และเจริญเปcนตัวอ0อนระยะติดโรคแล=วและมากินเข=าไปจะเข=าไปอาศัยอยู0ในกระเพาะซุ=มดังกล0าว และภายใน 19 วัน ตัวอ0อนก็จะเจริญเปcนตัวแก0และเริ่มออกไข0 อันตรายที่เกิดกับแพะก็คือพยาธิชนิดนี้จะดูด เลือดทั้งเม็ดเลือดและโปรตีนในเลือดทำให=แพ=เกิดโลหิตจางและถ=ามีอาการรุนแรงแพะจะมีอาการบวมน้ำใต= คาง ใต=ท=องและจะไม0เจริญเติบโต น้ำหนักลดลง ท=องร0วงหรือท=องผูก ร0างกายอ0อนแอ ความต=านทานโรคต่ำ และอาการในลูกแพะจะเปcนแบบเฉียบพลันเพราะการเสียเลือดอย0างรวดเร็วโดยไม0แสดงอาการโลหิตจางให= เห็น นอกจากนี้ก็มีพยาธิเส=นด=ายที่อาศัยในลำไส=เล็กมันจะแย0งอาหารทำให=ลำไส=อักเสบแต0ความรุนแรงของ พยาธินี้ไม0มากนัก และพยาธิเม็ดตุ0มพบในลำไส=ใหญ0ทำให=ลำไส=อักเสบและจะถ0ายเปcนมูกเหลวการเจริญเติบโต ลดลงขนหยาบกระด=างท=องร0วงของแห=งตายบางครั้งอุจจาระมีเลือดปน 1.2 พยาธิตัวตืด พบในลำไส=เล็กของแพะมีความยาวถึง 600 เซนติเมตร กว=าง 1.6 เซนติเมตร วงจร ชีวิตตัวอ0อนที่ฟIกออกมาจากไข0จะเข=าไปอาศัยเจริญเติบโตในไร เมื่อแพะกินตัวอะไรที่มีพยาธินี้เข=าไปพยาธิจะ เจริญเปcนตัวเต็มวัยในแพะภายใน 6-8 สัปดาหS ลูกแพะที่มีอายุต่ำกว0า 6 เดือน จะติดโรคพยาธินี้ได=ง0ายและมี