รายงานฉบับสมบูรณ์ การเลี้ยงแพะหวะแก้จน จังหวัดพัทลุงโมเดล

24 2.6 การจัดการวัสดุเศษเหลือจากฟารEม การเลี้ยงแพะเปcนอาชีพที่ได=รับความนิยมในชุมชนมุสลิม เนื่องแพะเปcนส0วนหนึ่งของชีวิตและ วัฒนธรรมนอกเหนือจากการสร=างรายได= เช0น การนำแพะมาใช=ในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา เช0น การ รับขวัญทารกแรกเกิดทั้งเพศชายและ เพศหญิง (การอากีเกาะฮ) การแสดงความเสียสละและศรัทธาต0อพระผู= เปcนเจ=า (กรุบาน) แพะที่นำมาใช=มีอายุที่แน0นอนและไม0พิการ นอกจากนี้มีการนำมาใช=ในโอกาสพิเศษ เช0น การ ขึ้นบ=านใหม0 การแต0งงาน หรือการทำบุญงานศพ ส0งผลให=การซื้อขายแพะเปcนสิ่งจำเปcน เพื่อเปcนการประหยัด ค0าใช=จ0ายคนในชุมชนจึงเลี้ยงแพะในลักษณะของฟารSมปศุสัตวSขนาดเล็ก และมีรายได=จากการขายแพะภายใน ชุมชน และการขายมูลแพะดิบที่ไม0มีการปรับปรุงคุณภาพ กิโลกรัมละ 1 บาท อย0างไรก็ตามเมื่อมีการสำรวจ ตลาดพบว0าราคามูลแพะบดละเอียด ราคากิโลกรัมละ 7 บาท ดังนั้นการปรุบปรุงคุณภาพปุ‰ยมูลแพะจึง สามารถลดรายจ0ายและเพิ่มรายได=ระดับครัวเรือน ผลการวิเคราะหSธาตุอาหารพืชในมูลแพะ ประกอบด=วย ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเชียม แมกนีเชียม ซัลเฟอรS โซเดียม เหล็ก ทองแดง แมงกานีส และสังกะสี (สำนักงานศูนยSส0งเสริมและพัฒนาอาชีพ การเกษตรจังหวัดนครราชสีมา) ปริมาณธาตุอาหารหลัก N P K สูงกว0ามูลโค กระบือ และมูลแกะ (สำนัก เทคโนโลยีชีวภาพทางดิน, 2551) ปริมาณสารอาหารในปุ‰ยมีผลจาดชนิดของพืชอาหาร ที่นำมาให=แพะกิน กรณี ที่แพะกินหญ=า ส0งผลต0อการนำปุ‰ยมูลแพะมาใช=กรณีที่ใช=โดยไม0มีการหมักเกิดปIญหาวัชพืชตามมา ดังนั้น กระบวนการหมักจึงเปcนขั้นตอนที่จำเปcน นอกจากลดวัชพืชแล=วยังเพิ่มความีประโยชนSด=วยวัสดุเศษเหลือ เช0น หญ=าอาหารสัตวS กระถิ่น ทางปาลSมน้ำมัน และพืชอื่นในพื้นที่ฟารSม วัสดุเศษเหลือจากฟารSมแพะ ส0วนใหญ0หเปcนพืชอาหารสัตวS แบ0งเปcนทางปาลSมน้ำมัน หญ=าหลากหลาย สายพันธุS ได=แก0 หญ=าเนเปNย หญ=าอัตราตั้ม แพงโกล0า และหญ=าพื้นเมืองอื่น ๆ พืชใบ ได=แก0 กิ่งก=านกระถิ่น มี ธาตุอาหารพืชเปcนองคSประกอบ ทั้ง N P K Mg Ca Br ฯ เมื่อเกิดการย0อยสลายพืชเหล0านี้จะปลดปล0อยธาตุ อาหารในรูปที่พืชสามารถนำไปใช=ได= การเปลี่ยนเศษเหลือเหล0านี้ต=องอาศัยกระบวนการหมักปุ‰ย โดยใช= จุลินทรียS Bacillus subtillis Actinomuces B. megaterium B. amyloliquefaciens และ B. licheniformis กลุ0มจุลินทรียSช0วยย0อยและกระตุ=นการเจริญเติบโตของพืช วัสดุปรับปรุงคุณภาพดิน ชีวมวลจากมูลแพะการสะสมอินทรียวัตถุในดินขึ้นอยู0กับองคSประกอบทาง เคมีของวัสดุอินทรียSที่เข=าสู0ระบบดิน (Puttaso et al., 2011) ขณะที่เม็ดดินมีผลต0อการสะสมคารSบอนอินทรียS ในดินด=านการตรึงทางกายภาพ (Six et al., 2000) วัสดุอินทรียSที่มีคารSบอนส0วนที่ต=านทานต0อการย0อยสลาย (recalcitrant C compounds) สูง เช0น ลิกนินสSและโพลีฟNนอลสSสามารถเพิ่มการสะสมอินทรียวัตถุในดิน และ ส0งเสริมการสร=างเม็ดดินขนาดใหญ0ให=เพิ่มสูงขึ้น (Puttaso et al., 2011) ในขณะที่การนำวัสดุอินทรียSที่มี คารSบอนย0อยสลายได=ง0าย (easily decomposable C compounds) ใส0ลงในดินกลับส0งผลกระตุ =นการ สลายตัวของสารเชื่อม (binding agents) ที่ใช=สร=างเม็ดดินลดลงผ0านกิจกรรมของจุลินทรียSดิน (Kuzyakov et al., 2000) การใส0วัสดุอินทรียSประเภทนี้จึงส0งผลให=การสร=างอินทรียวัตถุในดินลดลง ถ0านชีวภาพซึ่งเปcนผลิตผล จากการไพโรไลซิสวัสดุอินทรียSผ0านความร=อนและความดันที่ทำให=คารSบอนคงตัว (fixed C) เพิ่มขึ้นสูง (Domingues et al., 2017) จึงจัดเปcนคารSบอนที่มีความต=านทานต0อการย0อยสลายอีกรูปหนึ่งที่มีศักยภาพเพิ่ม